Πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ομαλή μετάβαση των νέων από την εκπαίδευση στην αγορά εργασίας. Θεσμικό πλαίσιο και επιχειρησιακή προσέγγιση. - Νακοπούλου, Καλλιόπη Αντωνία (Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, 2022)
Οι αλλαγές που έχουν προκληθεί σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο κατά τα προηγούμενα χρόνια, σε συνδυασμό με τις δυσμενείς επιπτώσεις της κρίσης του 2008 στον χρηματοοικονομικό τομέα προκάλεσαν γενικότερες μεταβολές στον ευρωπαϊκό χώρο. Ένας τομέας που έχει δεχθεί τις σημαντικότερες μεταβολές είναι εκείνος της απασχόλησης, ο οποίος στη συνέχεια επηρεάζει με καθοριστικό τρόπο, τη γενικότερη προοπτική ανάπτυξης των μελών κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έντονο προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι η ανεργία των νέων, κυρίως στον ευρωπαϊκό νότο, έχει λάβει δραματικές διαστάσεις και συντελεί στην αύξηση των ανισοτήτων που διαπιστώνονται στις κοινωνίες, όπως είναι άτομα που μένουν στο περιθώριο, εκτοξεύοντας απειλές προς κυρίαρχες έννοιες όπως αλληλεγγύη και κοινωνική συνοχή. Βασική επιδίωξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η ενίσχυση των νέων στον εργασιακό τομέα. Για τον λόγο αυτό σχεδιάζει και υλοποιεί διάφορες πολιτικές παρεμβάσεις, δράσεις και πρωτοβουλίες. Επιπροσθέτως, εστιάζει κυρίως στον τρόπο μετάβασης των νέων στην αγορά εργασίας, κάτι που αποτελεί βασικό πυλώνα όλων αυτών των προσπαθειών. Ο όρος “μετάβαση” (transition) σχετίζεται με τη μάθηση, την εκπαίδευση, αλλά και την κατάρτιση, την απασχόληση και τομείς της εργασίας. Πρόκειται στην ουσία για μία πολυδιάστατη διαδικασία, η οποία δεν περιλαμβάνει μόνο την διασύνδεση του σχολείου με την αγορά εργασίας, αλλά σχετίζεται και με το γενικότερο κοινωνικό και οικονομικό πλαίσιο της ΕΕ (Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, 2011). Η εξέλιξη στον τομέα της τεχνολογίας, καθώς η παγκοσμιοποίηση έχουν αναγκάσει πολλές ευρωπαϊκές χώρες να εκσυγχρονίσουν τις εκπαιδευτικές τους δομές, υιοθετώντας ευέλικτα συστήματα και πολυμορφικά. Αξίζει να σημειωθεί πως τα νέα αυτά συστήματα δεν είναι στατικά, αλλά βρίσκονται συνεχώς σε μία διαδικασία επικαιροποίησης και επανεξέτασης, που συντελούνται σύμφωνα με τις οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές. (Πατινιώτης, 2007, σελ.16). Στο σύγχρονο κόσμο, ο ρόλος του εκπαιδευτικού συστήματος είναι διπλός: από τη μία έχει υποχρέωση να παρέχει στο άτομο γνώσεις γενικής εκπαίδευσης, οι οποίες θα τον εντάξουν ομαλά στην κοινωνία και θα τον βοηθήσουν να αναπτύξει την προσωπικότητά του, και από την άλλη θα τον εφοδιάσουν με ειδικές δεξιότητες και γνώσεις, έτσι ώστε να ξεκινήσει την επαγγελματική πορεία του. Στην παρούσα κατάσταση, στην σύγχρονη κοινωνία, όπου τα ποσοστά ανεργίας είναι ιδιαίτερα αυξημένα και ο ευρύτερος τομέας της οικονομίας υφίσταται κρίση, η εκπαίδευση σε σχέση με την αγορά εργασίας βρίσκεται στο επίκεντρο της προσοχής (Πατινιώτης, 2007, σελ. 143-144). Η απασχόληση αποτελούσε πάντα αλλά και συνεχίζει να είναι ένας από τους πιο σημαντικούς τομείς για την ενίσχυση της κοινωνικής πολιτικής που εφαρμόζεται στην ΕΕ. Βασικός στόχος της είναι να προωθήσει την ισοτιμία και την ισότητα στον εργασιακό χώρο, την ανταλλαγή και μετάδοση καλών πρακτικών μεταξύ των χωρών-μελών, έτσι ώστε να αποφεύγονται συνθήκες κοινωνικού αποκλεισμού ατόμων. Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι παρότι τα προηγούμενα χρόνια η Ευρωπαϊκή Ένωση κρατούσε μία στάση παθητική απέναντι σε όλα αυτά τα θέματα, όπως για παράδειγμα στα υψηλά ποσοστά ανεργίας, το τελευταίο διάστημα καταδεικνύει πιο φιλόδοξους στόχους για όλα αυτά τα θέματα, δημιουργώντας περισσότερες θέσεις απασχόλησης, αλλά και δίνοντας περισσότερες ευκαιρίες στους νέους της σημερινής εποχής (Σκούντζος, 2006, σελ.179-184). Η παρούσα εργασία ερευνά τις θεσμικές και λειτουργικές πτυχές της των δράσεων της ΕΕ, που έχουν ως στόχο την ομαλή μετάβαση, στην εργασία των σημερινών και μελλοντικών νέων. Το θέμα αυτό αποκτά αυξανόμενη σημασία, τόσο στην Ευρώπη συνολικά, όσο και στα επιμέρους κράτη-μέλη υπό την τρέχουσα οικονομική και κοινωνική κατάσταση. Είναι γεγονός ότι η εύρεση εργασίας για τους νέους είναι ένα από τα μεγαλύτερα θέματα ανησυχίας και η αποτυχία διαχείρισής της μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά προβλήματα, προκαλώντας αναταραχές στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Ως ενεργοί πολίτες του μέλλοντος, μιας ενωμένης Ευρώπης, είναι σαφές ότι οι νέοι μπορούν να αφομοιώσουν εύκολα μια κοινή ταυτότητα, αλλά και θα γίνουν φορείς αξιών της ΕΕ. Η επιτυχής εφαρμογή της πολιτικής μετάβασης από την εκπαίδευση στην εργασία, θα επαναπροσδιορίσει τις ευκαιρίες απασχόλησης που προσφέρονται στους νέους, θα τους παράσχει πρόσβαση σε ποιοτικές θέσεις εργασίας και θα βελτιώσει την οικονομική και κοινωνική τους ζωή, ως ευρωπαίοι πολίτες. Είναι επομένως εξέχουσας σημασίας η ανάλυση των θεμάτων που αφορούν τον εκπαιδευτικό και εργασιακό τομέα, μια πρωτοβουλία που είναι πολύ σημαντική, έτσι ώστε οι νέοι να καταφέρουν να περάσουν χωρίς προβλήματα για πρώτη φορά στην επαγγελματική τους πορεία μετά το σχολείο ή το πανεπιστήμιο. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη η κριτική προσέγγιση και η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των πολιτικών μετάβασης που ακολουθούνται στο πλαίσιο της ΕΕ. Αυτή η διπλωματική θα χωριστεί σε τέσσερα κεφάλαια. Οι δύο πρώτες ενότητες θα εξετάσουν τις ενέργειες της ΕΕ στους δύο παραπάνω τομείς που αναφέραμε. Γι’ αυτό, άλλωστε, χρησιμοποιούνται επίσημα κείμενα, με ανάλογες πρωτοβουλίες ως προς το θέμα αυτό. Αξίζει να αναφερθεί ότι η ΕΕ παρεμβαίνει πρωτίστως σε μη δεσμευτικές οδηγίες για τα θέματα αυτά, δίνοντας με αυτόν τον τρόπο τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη να αναπτύξουν το καθένα το δικό τους νομοθετικό πλασίο. Η εστίαση γίνεται σε νεότερες ηλικιακές ομάδες, λαμβάνοντας υπόψη τον αντίκτυπο της πρόσφατης οικονομικής κρίσης στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια και πώς αυτή επηρέασε όλους αυτούς τους τομείς. Το κεφάλαιο 3 είναι αφιερωμένο στη μελέτη της πολιτικής της ΕΕ για την ομαλή μετάβαση των νέων στο χώρο της εργασίας. Για να γίνει πιο κατανοητό το θέμα, αναλύονται σχετικοί μηχανισμοί για τη χάραξη και εφαρμογή πολιτικών, καθώς και οι δράσεις οι ήδη έχουν ολοκληρωθεί, αλλά και νέες που σχεδιάζονται πιθανώς για το μέλλον. Παρουσιάζονται κριτικά η διαδικασία και τα αποτελέσματα αυτής της πολιτικής, μέχρι σήμερα, καθώς και αναφέρονται δράσεις για τους τρόπους που μπορεί να βελτιωθεί αυτή η κατάσταση. Το κεφάλαιο 4 εστιάζει πιο συγκεκριμένα περιγραφή για την κατάσταση που επικρατεί στην ελληνική κοινωνία. Κατ’ επέκταση διερευνώνται διάφορα θέματα, όπως για παράδειγμα αν η Ελλάδα ακολουθεί τις πολιτικές της ΕΕ στο θέμα της μετάβασης των νέων στην εργασία, αλλά και σε ποιες συγκεκριμένες ενέργειες και πρωτοβουλίες έχει υλοποιήσει ως προς το θέμα αυτό. Πιο αναλυτικά, αναφερόμαστε συγκεκριμένα στην αποτελεσματικότητα της πολιτικής ανάλογα με τα προβλήματα που ανακύπτουν στην υιοθέτηση και εφαρμογή της πολιτικής στα δεδομένα της Ελλάδας, τις προοπτικές και τις ευκαιρίες που αυτή περιέχει για τη νεολαία μας σε δύσκολες καταστάσεις.
Αριθμός Εισαγωγής: 013688 cd
Keywords: Εργασιακή πολιτική -- Ευρωπαϊκή Ένωση, Χώρες της; Εργασιακή πολιτική -- Ελλάδα; Προσφορά εργασίας -- Επίδραση της εκπαίδευσης στην -- Ευρωπαϊκή Ένωση, Χώρες της; Προσφορά εργασίας -- Επίδραση της εκπαίδευσης στην -- Ελλάδα; Αγορά εργασίας -- Ευρωπαϊκή Ένωση, Χώρες της; Αγορά εργασίας -- Ελλάδα; Συνεχιζόμενη εκπαίδευση -- Ευρωπαϊκή Ένωση, Χώρες της; Συνεχιζόμενη εκπαίδευση -- Ελλάδα; Μετάβαση νέων από την εκπαίδευση; Αγορά εργασίας; Πολιτικές Ευρωπαϊκής Ένωσης