Ψυχοσυναισθηματική επιβάρυνση και ικανοποίηση ασθενών που υποβάλλονται σε χειρουργική επέμβαση

Abstract

Εισαγωγή: Οι χειρουργικές επεμβάσεις είναι αρκετά συχνές και συνοδεύονται από άγχος και άλλα συναισθήματα. Όμως, το ζήτημα της ψυχοσυναισθηματικής επιβάρυνσης και ικανοποίηση αυτών των ασθενών από την παρεχόμενη φροντίδα δεν έχουν ερευνηθεί επαρκώς. Σκοπός: η εξέταση των επιπέδων της ψυχοσυναισθηματικής επιβάρυνσης αλλά και της ικανοποίησης ασθενών που υποβάλλονται σε χειρουργική επέμβαση στη χειρουργική κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Κορίνθου. Επιμέρους στόχοι είναι διερεύνηση της συσχέτισης αυτών των εννοιών αλλά και ο εντοπισμός των παραγόντων που τις επηρεάζουν σημαντικά (π.χ. φύλο, ηλικία κλπ). Υλικό -μέθοδος: Ο σχεδιασμός της μελέτης ήταν ποσοτικός συγχρονικός και η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε δείγμα ευκολίας 100 ενηλίκων νοσηλευόμενων ασθενών στη Χειρουργική Κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Κορίνθου. Το στάδιο της διανομής των ερωτηματολογίων διήρκεσε από τον Οκτώβριο έως το Δεκέμβριο του 2024. Η συγκέντρωση των δεδομένων έγινε με σύνθετο ερωτηματολόγιο, αποτελούμενο από βιογραφικές και ιατρικές πληροφορίες, το ερωτηματολόγιο Ανίχνευσης Χειρουργικού Φόβου, το State-Trait Anxiety Inventory και το ερωτηματολόγιο μέτρησης της ικανοποίησης των ασθενών από την παρεχόμενη νοσηλευτική φροντίδα. Για τη στατιστική επεξεργασία των ερωτηματολογίων χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό πρόγραμμα SPSS v. 29.0 και το πρόγραμμα Microsoft Excel. Αποτελέσματα: Ο μέσος όρος της ηλικίας των συμμετεχόντων στην έρευνα ήταν περίπου 54 έτη (εύρος: 18-90 έτη). Οι περισσότεροι ήταν άνδρες (53%), παντρεμένοι (64%), απόφοιτοι λυκείου (39%) και κατοικούσαν σε πόλη (58%). Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων (83 %) η χειρουργική επέμβαση ήταν προγραμματισμένη. Οι περισσότεροι συμμετέχοντες δεν είχαν εμπειρία προηγούμενων χειρουργικών επεμβάσεων (54%) και είχαν υποβληθεί σε κάποιας μορφής αναισθησία στο παρελθόν (54,63%), ενώ η συχνότερη μορφή αναισθησίας ήταν η γενική αναισθησία (88,68 %). Η πλειοψηφία (42,88%) θεωρούσε την κατάστασή τους λίγο σοβαρή και απάντησαν ότι γνωρίζουν αρκετά για το πρόβλημα υγείας τους (38,38%). Ο μέσος όρος της βαθμολογίας στο ερωτηματολόγιο μέτρησης της ικανοποίησης των ασθενών από την παρεχόμενη νοσηλευτική φροντίδα ήταν 90,31 και η μεγαλύτερη βαθμολογία (που σημαίνει και την μεγαλύτερη ικανοποίηση) παρατηρήθηκε στην ερώτηση 24 («Σκεπτόμενος το νοσηλευτικό προσωπικό θα συνιστούσα αυτό το τμήμα ή κλινική σε φίλους ή συγγενείς»). Ο μέσος όρος της βαθμολογίας στην υποκλίμακα State του ερωτηματολογίου STAI ήταν 46,350 και στην υποκλίμακα Trait ήταν 48,490. Ο μέσος όρος της βαθμολογίας στην υποκλίμακα «φόβος για τα βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα του χειρουργείου» (SFQ-s) του ερωτηματολογίου ανίχνευσης χειρουργικού φόβου ήταν 20,940 και στην υποκλίμακα «φόβος για τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα του χειρουργείου» (SFQ-Ι) ήταν 27,50. Όσοι είχαν προηγούμενες χειρουργικές επεμβάσεις είχαν μεγαλύτερη βαθμολογία στις υποκλίμακες State, Trait , SFQ-l και στο συνολικό σκορ στο ερωτηματολόγιο SFQ. Όσοι είχαν προηγούμενη εμπειρία με αναισθησία στο παρελθόν είχαν μεγαλύτερη βαθμολογία στις υποκλίμακες State, SFQ-s, SFQ-l και στο συνολικό σκορ στο ερωτηματολόγιο SFQ σε σύγκριση με όσους δεν είχαν. Ακόμη, όσοι γνώριζαν αρκετά για την ασθένειά τους είχαν μεγαλύτερη βαθμολογία στο ερωτηματολόγιο ικανοποίησης από τη νοσηλευτική φροντίδα (άρα μεγαλύτερη ικανοποίηση) σε σύγκριση με όσους γνώριζαν λίγα (F=2,961, p=0,036). Όσοι δε γνώριζαν τίποτα για την ασθένειά τους είχαν υψηλότερο άγχος ως χαρακτηριστικό της προσωπικότητας σε σχέση με όσους γνώριζαν αρκετά (F=2,753, p=0,047). Βρέθηκε μέτρια θετική συσχέτιση ανάμεσα στις ημέρες νοσηλείας και στο σκορ στην υποκλίμακα SFQ-l («φόβος για τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα του χειρουργείου») και την υποκλίμακα SFQ-s («φόβος για τα βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα του χειρουργείου»). Δηλαδή όσο αυξάνονταν οι ημέρες νοσηλείας μεγάλωνε και ο φόβος για τα βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα αποτελέσματα του χειρουργείου. Οι υποκλίμακες State και Trait του ερωτηματολογίου STAI συσχετίστηκαν ισχυρά με το σκορ στο ερωτηματολόγιο ανίχνευσης χειρουργικού φόβου (Surgical Fear Questionnaire-SFQ). Δηλαδή όσο αυξάνει το άγχος ως κατάσταση και ως χαρακτηριστικό της προσωπικότητας, αυξάνει και ο χειρουργικός φόβος. Συμπέρασμα: οι ασθενείς που συμμετείχαν στην έρευνα παρουσίασαν υψηλή ικανοποίηση από την παρεχόμενη φροντίδα, χαμηλά/μέτρια επίπεδα άγχους ως κατάσταση και άγχους ως χαρακτηριστικό της προσωπικότητας και μέτρια επίπεδα χειρουργικού φόβου. Διάφορα κλινικά χαρακτηριστικά (π.χ. προηγούμενη χειρουργική επέμβαση, ημέρες νοσηλείας, εμπειρία αναισθησίας στο παρελθόν) φάνηκε ότι επηρεάζουν το χειρουργικό φόβο και την ικανοποίηση από τη φροντίδα. Το άγχος ως κατάσταση και ως χαρακτηριστικό της προσωπικότητας συσχετίζεται με το χειρουργικό φόβο και το άγχος ως χαρακτηριστικό της προσωπικότητας με την ικανοποίηση των ασθενών. Τα αποτελέσματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη λήψη μέτρων εκ μέρους όσων ασκούν πολιτική υγείας, προκειμένου να αυξηθεί η ικανοποίηση των ασθενών και να μειωθεί ο χειρουργικός φόβος τους.