Έλληνες λογοτέχνες και εγχώριο αναγνωστικό κοινό στο πλαίσιο της σύγχρονης διαδικτυακής πραγματικότητας

Abstract

Η παρούσα διδακτορική διατριβή αναδεικνύει την αποσιωπημένη σχέση της λογοτεχνίας με τα ψηφιακά μέσα. Στο Κεφάλαιο 1 ορίζεται η έννοια «Ηλεκτρονική Λογοτεχνία» και έρχονται στο προσκήνιο οι κύριοι σταθμοί της, με σημείο αναφοράς την άφιξη του Διαδικτύου, η οποία συνέβαλε καθοριστικά στη διάχυσή της, μειώνοντας δραστικά τις χωροχρονικές αποστάσεις και το κόστος προσπέλασής της. Στο πλαίσιο αυτό, άλλωστε, μελετάται η φιλοξενία της λογοτεχνίας σε ιστοτόπους (ιστοσελίδες, ιστολόγια). Ιδιαίτερη βαρύτητα δίδεται και στην εξακτίνωση της λογοτεχνίας στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, δεδομένης της ευρείας και απρόσκοπτης απήχησής τους από τα τέλη της πρώτης δεκαετίας του τρέχοντος αιώνα έως σήμερα. Ακολούθως, συζητούνται τόσο η νέα διάσταση στον ρόλο του συγγραφέα και του αναγνώστη, όσο και η αναθεώρηση του επαγγέλματος του φιλολόγου, προκειμένου να προσαρμοστεί στα καινά δαιμόνια της ψηφιακής εποχής, που είχε επακόλουθο τη συμπόρευση του έντυπου βιβλίου με την οθόνη. Το κεφάλαιο ολοκληρώνεται με μια σύντομη επισκόπηση στις Ψηφιακές Ανθρωπιστικές Σπουδές (Digital Humanities), εστιάζοντας στη διεθνή πραγματικότητα του εν λόγω κλάδου από τις απαρχές του, που τοποθετούνται στο μέσο του 20ού αιώνα, μέχρι σήμερα. Εν συνεχεία, στο Κεφάλαιο 2, ψηλαφούνται οι εγχώριες εξελίξεις στους χώρους της Ηλεκτρονικής Λογοτεχνίας και των Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Σπουδών. Τα δείγματα του είδους, παρότι αργοπορημένα –σε σύγκριση με τις χώρες της Δύσης–, κρίνονται άξια προσοχής, δεδομένης της καλλιέργειάς τους εδώ και τρεις δεκαετίες και της ύπαρξης μιας ευρείας κλίμακας ψηφιακών κρουνών, που εκκινούν από τη δισκέτα και το CD-ROM και, προϊόντος του χρόνου, εκτείνονται σε Ψηφιακές Συλλογές Κειμένων, Ηλεκτρονικές Βιβλιοθήκες και ιστοτόπους αφιερωμένους στη λογοτεχνία συλλήβδην ή σε συγκεκριμένα λογοτεχνικά γένη και είδη και σε συγκεκριμένους λογοτέχνες (θανόντες και ζώντες). Τέλος, το Κεφάλαιο 3, που συνιστά και το μεγαλύτερο σε έκταση, αποτιμά την παρουσία της Τέχνης του Λόγου στο Facebook, το παρθενικό Μέσο Κοινωνικής Δικτύωσης που έτυχε ευρείας απήχησης στην Ελλάδα και αξιοποιήθηκε πολυτρόπως από εξέχοντα μέλη της εγχώριας κοινωνίας του βιβλίου. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίδεται σε ένα αντιπροσωπευτικό (και όχι απαραίτητα απόλυτα αξιολογικό) δείγμα λογοτεχνών που θεραπεύουν διαφορετικές περιοχές του Λόγου, καθώς και ανθρώπων του βιβλίου (κριτικών, εκδοτών), στο Facebook. Συγκεκριμένα, μελετώνται εξήντα έξι λογαριασμοί και δέκα σελίδες / ομάδες. Οι προς εξέταση αναρτήσεις τοποθετούνται χρονικά, για λόγους που εξηγούνται στο οικείο σημείο της εργασίας, στην εξαετία 2016-2021. Τα πορίσματα της ανά χείρας διδακτορικής διατριβής και οι προοπτικές του προς εξέταση ζητήματος, οι οποίες είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την αναγκαιότητα της διεπιστημονικής προσέγγισης και της επέκτασης στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης της επόμενης γενιάς, εκτίθενται στα Συμπεράσματα.