Η ψυχοκοινωνική υποστήριξη των παιδιών και εφήβων με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1: επιπτώσεις στην διαχείριση της νόσου

Abstract

Εισαγωγή: Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 (ΣΔ1) αποτελεί μία χρόνια νόσο με σημαντικές βιοϊατρικές και ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή των παιδιών, των εφήβων και των οικογενειών τους. Κατά την παιδική και εφηβική ηλικία, η αποτελεσματική διαχείριση της νόσου επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από ψυχολογικούς, οικογενειακούς και κοινωνικούς παράγοντες, γεγονός που καθιστά αναγκαία την ενσωμάτωση ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων στη συνήθη φροντίδα. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να διερευνηθούν, να ταξινομηθούν και να αξιολογηθούν οι μορφές ψυχοκοινωνικής υποστήριξης που εφαρμόζονται σε παιδιά και εφήβους με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1, καθώς και να εξεταστούν τα αποτελέσματά τους στη διαχείριση της νόσου και στην ποιότητα ζωής. Μεθοδολογία: Πραγματοποιήθηκε μικτή συστηματική ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες PRISMA. Συμπεριλήφθηκαν τριάντα τρεις (33) μελέτες ποσοτικού, ποιοτικού και μικτού σχεδιασμού, που αφορούσαν παρεμβάσεις ψυχοκοινωνικής υποστήριξης σε παιδιά και εφήβους με ΣΔ1. Τα δεδομένα αναλύθηκαν και τα βασικά χαρακτηριστικά και αποτελέσματα των μελετών παρουσιάστηκαν συνοπτικά (Παράρτημα ΙΙ). Αποτελέσματα: Οι παρεμβάσεις ταξινομήθηκαν σε τέσσερις κατηγορίες: ψυχοεκπαιδευτικές, οικογενειοκεντρικές, συμπεριφορικές/γνωσιακές και τεχνολογικές ή mHealth. Τα ευρήματα έδειξαν σταθερά θετική επίδραση σε δείκτες αυτοδιαχείρισης, συμμόρφωσης στη θεραπεία, ποιότητας ζωής και ψυχολογικής ευεξίας, ενώ τα αποτελέσματα σε κλινικούς δείκτες, όπως η HbA1c, παρουσίασαν μεγαλύτερη ετερογένεια. Ιδιαίτερα σημαντικός αναδείχθηκε ο ρόλος της οικογένειας στη βελτίωση της οικογενειακής λειτουργικότητας και στη μείωση του γονεϊκού στρες. Συμπεράσματα: Η ψυχοκοινωνική υποστήριξη αποτελεί βασικό στοιχείο της ολοκληρωμένης φροντίδας παιδιών και εφήβων με ΣΔ1, ιδίως όταν οι παρεμβάσεις είναι αναπτυξιακά κατάλληλες, εξατομικευμένες και οικογενειοκεντρικές.