Ασφαλής Τρίτη Χώρα και εξωτερικοποίηση του ασύλου: Η περίπτωση της Ελλάδας, Ιταλίας και Αλβανίας στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την εξέλιξη και τη λειτουργία των εννοιών της ασφαλούς τρίτης χώρας (ΑΤΧ) και της ασφαλούς χώρας καταγωγής (ΑΧΚ), υπό το πρίσμα των πολιτικών εξωτερικοποίησης και εξωεδαφικοποίησης του ασύλου. Η ανάλυση δομείται γύρω από ένα αναλυτικό πλαίσιο εθνικών και διμερών πειραματισμών που, μέσω πολιτικών ανταλλαγμάτων καθώς και ευρωπαϊκής θεσμικής ανοχής, καταλήγουν σε κανονικοποίηση στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Η εργασία υιοθετεί συγκριτική νομική προσέγγιση και εστιάζει στο τριμερές μοντέλο Ελλάδα–Ιταλία–Αλβανία. Η ελληνική περίπτωση αναλύεται μέσω της εκτεταμένης χρήσης της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας στο στάδιο του παραδεκτού, με έμφαση στη νομολογιακή αμφισβήτηση του χαρακτηρισμού της Τουρκίας. Η ιταλική περίπτωση εξετάζεται ως παράδειγμα συστηματικής ενσωμάτωσης της ασφαλούς χώρας καταγωγής σε επιταχυνόμενες και συνοριακές διαδικασίες, καθώς και ως πεδίο μετάβασης προς εξωεδαφικές μορφές επεξεργασίας αιτήσεων ασύλου. Η Αλβανία αναδεικνύεται ως κρίσιμος χώρος εφαρμογής των πρακτικών αυτών, λειτουργώντας ως εξωεδαφικός τόπος άσκησης διαδικαστικών και διοικητικών αρμοδιοτήτων κράτους μέλους. Η ανάλυση καταδεικνύει ότι το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο συνιστά θεσμική κωδικοποίηση προϋφιστάμενων εθνικών και διμερών πρακτικών, οι οποίες έχουν ήδη δημιουργήσει διαρκείς εντάσεις σε διοικητικό, πρακτικό και δικαστικό επίπεδο. Οι εντάσεις αυτές, εκτιμάται ότι θα ενταθούν περαιτέρω με την πλήρη θέση σε ισχύ των Κανονισμών που συγκροτούν το ΕΣΜΑ εκτιμάται ότι θα ενταθούν περαιτέρω με την πλήρη θέση σε ισχύ των Κανονισμών που συγκροτούν το ΕΣΜΑ.