Δύο γυναίκες του Οδυσσέα: Πηνελόπη και Καλυψώ

Abstract

Οι γυναικείες μορφές στη λογοτεχνία αποτελούν ένα καθρέφτη της γυναικείας πραγματικότητας στην ανθρώπινη κοινωνία. Ήδη από την ομηρική εποχή, οι γυναικείοι χαρακτήρες φανερώνουν τις απαιτήσεις, τις προσδοκίες και τους περιορισμούς, την έμφυλη αδικία και την περιθωριοποίηση. Στην Οδύσσεια του Ομήρου συγκεκριμένα, τα κυρίαρχα γυναικεία αρχέτυπα αποτελούν οι χαρακτήρες της Πηνελόπης και της Καλυψώς. Οι δύο ηρωίδες αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες που επηρεάζουν το ταξίδι του Οδυσσέα, είτε ως μέρος του νόστου όπως η Πηνελόπη είτε ως εμπόδιό του όπως η Καλυψώ. Σε όλο το έργο οι ηρωίδες έρχονται σε αντιπαράθεση· από τη μια πλευρά βρίσκεται η Πηνελόπη, η πιστή σύζυγος, που περιορίζεται στον οίκο και αφοσιώνεται στη φροντίδα και διατήρησή του και από την άλλη η Καλυψώ, η γυναίκα πειρασμός, που ως θεά ξεφεύγει από τα ανθρώπινα όρια. Όσο κι αν διαφέρουν, ωστόσο, αποτελούν θύματα της γυναικείας φύσης τους: η Πηνελόπη παρόλη την ευφυία που επιδεικνύει δεν χαίρει κάποιας ουσιαστικής εξουσίας και η Καλυψώ κατακρίνει την έμφυλη αδικία που βιώνει. Οι χαρακτήρες αυτοί βρίσκουν φωνή στη σύγχρονη λογοτεχνία, όπου πολλοί πεζογράφοι και ποιητές εκφράζουν τις σκέψεις και τα συναισθήματα, τους προβληματισμούς και τις απαιτήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι γυναίκες σε μια σύγχρονη κοινωνία με νέες μορφές μοναξιάς και αναμονής.