Η διαχρονικότητα των χαρακτήρων του Θεόφραστου: Μια σύγχρονη προσέγγιση

Abstract

Στην παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζεται το έργο του φιλόσοφου Θεόφραστου με τίτλο Χαρακτήρες ή Ηθικοί Χαρακτήρες, το αποτύπωμα που έχει αφήσει στον κόσμο του θεάτρου και άλλων μέσων τέχνης και ο λόγος για τον οποίο η συγκεκριμένη τεχνική παρουσίασης των ανθρώπινων αδυναμιών και ορθών ή μη ηθικών αξιών παραμένει μέχρι και σήμερα διαχρονική. Αφού γίνει αναφορά στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνταν οι χαρακτηρισμοί και τα πορτρέτα χαρακτήρων στα χρόνια πριν από τον Θεόφραστο, αναφέρονται οι καινοτομίες στον τρόπο με τον οποίο αξιοποίησε εκείνος στο έργο του αυτές τις τεχνικές, τις διαφορές και την πρακτική φύση που υιοθέτησε σε αντίθεση με μια πιο γενικευμένη και αόριστη προηγούμενη χρήση, στη γλώσσα και τον τρόπο γραφής. Στη συνέχεια γίνεται αναφορά στους διαδόχους του Θεόφραστου, ξεκινώντας με τον Μένανδρο και τα έργα του και τελειώνοντας στον Jean de La Bruyère και τους πιο σύγχρονους διαδόχους. Μέσα από τη σύγκριση των χαρακτήρων που δημιουργήθηκαν από αυτούς και του έργου του Θεόφραστου φανερώνονται όλες οι ομοιότητες που υπάρχουν ανάμεσα τους, όπως επίσης η ευδιάκριτη έμπνευση που αποτέλεσε το αρχαίο κείμενο και οι αλλαγές που χρειάστηκε να γίνουν προκειμένου να προσαρμοστούν οι Χαρακτήρες στις νέες ανάγκες της εκάστοτε εποχής. Στο δεύτερο μέρος της εργασίας γίνεται πρακτική χρήση της τεχνικής του Θεόφραστου και των χαρακτήρων που παρουσιάζονται στο πρότυπο κείμενο για τη δημιουργία ενός σύγχρονου θεατρικού έργου με τίτλο Of men and vices, με σκοπό τον προβληματισμό και την κριτική σημαντικών ζητημάτων, τόσο σε προσωπικό όσο και σε δημόσιο επίπεδο, που συναντάμε στην ελληνική κοινωνία του 21ου αιώνα. Οι χαρακτήρες αλληλεπιδρούν με τους μηχανισμούς που όρισε ο φιλόσοφος στο πρότυπο κείμενο, χωρίς να ξεφεύγουν από τα στοιχεία που γνωρίζουμε ήδη για αυτούς. Πέρα από αυτό, στην καρδιά του έργου υπάρχουν τα ιδανικά και η θεωρία για την κωμωδία που ο ίδιος ο Θεόφραστος όρισε. Πρόκειται, συνεπώς, για ένα έργο που καλεί τον θεατή και τον αναγνώστη να διαμορφώσει ο ίδιος γνώμη και να κρίνει αν όσα βλέπει είναι σωστά ή λάθος και να αποφασίσει εκείνος τι θα κάνει μετά.