Πολιτιστική Κληρονομιά και «Έξυπνες Πόλεις»: μια Βιβλιογραφική Ανασκόπηση.

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη σχέση μεταξύ «έξυπνων πόλεων», ψηφιακών τεχνολογιών και διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς, μέσα από τη συστηματική βιβλιογραφική και όσο το δυνατόν πληρέστερη ανασκόπηση της διεθνούς επιστημονικής βιβλιογραφίας. Στόχος της μελέτης είναι να διερευνηθούν, ο τρόπος κατά τον οποίο οι στρατηγικές των έξυπνων πόλεων επηρεάζουν τη διαχείριση και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, οι τεχνολογίες που επιλέγονται και αξιοποιούνται για το σκοπό αυτό, οι σχετικοί περιορισμοί, καθώς και οι κοινωνικές και ηθικές προκλήσεις που αναδύονται από την εφαρμογή τους. Η μεθοδολογία βασίστηκε σε Συστηματική Βιβλιογραφική Ανασκόπηση (Systematic Literature Review – SLR), σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της δήλωσης PRISMA. Η αναζήτηση πραγματοποιήθηκε σε διεθνείς επιστημονικές βάσεις δεδομένων και οδήγησε σε επιλογή και ανάλυση 102 μελετών, οι οποίες καλύπτουν το χρονικό διάστημα από το 2010 έως και σήμερα και προέρχονται από διάφορα ερευνητικά και επιστημονικά πεδία, όπως ο αστικός σχεδιασμός, οι σπουδές smart cities, η πολιτιστική διαχείριση και οι ψηφιακές τεχνολογίες. Τα αποτελέσματα οργανώθηκαν σε τρεις θεματικούς άξονες: (α) τεχνολογίες και υποδομές για τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς, (β) πολιτικές, στρατηγικές και μοντέλα διακυβέρνησης έξυπνων πολιτιστικών πόλεων και (γ) κίνδυνοι, περιορισμοί και ηθικές προκλήσεις των «έξυπνων» πολιτιστικών προσεγγίσεων. Η ανάλυση δείχνει ότι, ενώ οι ψηφιακές τεχνολογίες προσφέρουν σημαντικές δυνατότητες τεκμηρίωσης, παρακολούθησης και ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς, η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το θεσμικό, κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο εφαρμογής τους. Η εργασία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η «έξυπνη» διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν αποτελεί απλώς τεχνολογικό ζήτημα, αλλά σύνθετη κοινωνική και θεσμική διαδικασία. Η ουσιαστική ενσωμάτωση του πολιτισμού στις στρατηγικές έξυπνων πόλεων προϋποθέτει συμμετοχική διακυβέρνηση, κοινωνική αποδοχή και σαφή ηθικά πλαίσια, ώστε οι ψηφιακές καινοτομίες να λειτουργούν ως εργαλεία βιώσιμης αστικής ανάπτυξης.