Η σωκρατική ειρωνεία στο Συμπόσιον του Πλάτωνα και στην Απολογία Σωκράτους

Abstract

H σωκρατική μέθοδος είναι μια διαδικασία ερώτησης και απάντησης. Ο Σωκράτης συνήθιζε να θέτει συνεχή ερωτήματα μέχρι να φτάσει σε μια αντίφαση, αποδεικνύοντας έτσι την πλάνη της αρχικής παραδοχής των μαθητών και των συντρόφων του. Η σωκρατική μέθοδος αναζητά γενικές, ευρέως αποδεκτές αλήθειες. Ο Σωκράτης έκανε χρήση της ειρωνείας σαν ένα μέσο του διαπαιδαγωγικού του στόχου. Η πρόθεσή του ήταν να φέρει τους συνομιλητές του στην ηθική γνώση και να τους δείξει ότι δεν ήξεραν όσα θεωρούσαν ότι γνώριζαν. Ο Σωκράτης έκανε χρήση της ειρωνείας με σκοπό να οδηγήσει στην αλήθεια. Ωστόσο, μερικές φορές η αλήθεια ήταν μυστηριώδης και αινιγματική. H Απολογία του Σωκράτη είναι μια υπεράσπιση στη δίκη ενάντια σε κατηγορίες περί διαφθοράς των νέων και για την αποκαλούμενη αθεΐα του. Η Απολογία του Πλάτωνα παρουσιάζει την υποβόσκουσα ειρωνεία στη ζωή του Σωκράτη και ειδικά στη δίκη. Στο Συμπόσιο, ο Πλάτων παρουσιάζει μια ομάδα από αξιόλογες προσωπικότητες να παρίστανται σε ένα συμπόσιο. Αυτοί οι άνδρες δίνουν λόγους με σκοπό να υμνήσουν τον Έρωτα. Μεταξύ των ανδρών είναι ο φιλόσοφος Σωκράτης, η πολιτική φυσιογνωμία του Αλκιβιάδη και ο κωμικός ποιητής Αριστοφάνης. Ωστόσο, ο Πλάτων αποδίδει την πιο ένδοξη στιγμή σε μια απούσα γυναίκα, τη Διοτίμα, που ευγενικά γελοιοποιεί τις προηγούμενες προκατειλημμένες απόψεις. Αναμφισβήτητα, πρόκειται για μια από τις κορυφαίες ειρωνείες του διαλόγου.