Η φύση στο ποιητικό έργο του Νάνου Βαλαωρίτη

Abstract

Ο Νάνος Βαλαωρίτης (1921-2019) έζησε και έγραψε για σχεδόν έναν ολόκληρο αιώνα, αφήνοντας μια πλούσια παρακαταθήκη στα ελληνικά γράμματα. Στην παρούσα εργασία επιχειρείται η περιγραφή και η μελέτη της παρουσίας της φύσης στο σύνολο του ποιητικού του έργου, από το 1944 έως το 2015. Στόχος είναι η ανάδειξη του τρόπου με τον οποίο αυτή συνδέεται με την αντίληψη του ποιητή τόσο για την ποίηση, όσο και για την ανθρώπινη ύπαρξη, αξιοποιώντας τα μεθοδολογικά εργαλεία των θεωριών της οικοκριτικής. Διαπιστώνεται ότι, από την αρχή της ποιητικής του δημιουργίας, το φυσικό περιβάλλον αποτελεί σημαντικό στοιχείο στα ποιήματά του και πεδίο άντλησης θεμάτων και συμβόλων, που περιλαμβάνουν την πανίδα, την χλωρίδα, τα τέσσερα στοιχεία της φύσης, υπερφυσικά όντα και ανθρώπους, άλλοτε για να συμβολιστούν οι δυσμενείς συνθήκες την περίοδο της Κατοχής και του Εμφυλίου, και άλλοτε για να δημιουργηθούν εικόνες, οι οποίες αντικατοπτρίζουν την συναισθηματική απομόνωση και τη μοναξιά της παρατεταμένης διαμονής του ποιητή στο εξωτερικό. Επιπλέον, μέσα από τη συστηματική ανάγνωση του συνόλου του ποιητικού του έργου, εντοπίζονται απεικονίσεις της φύσης, οι οποίες αξιοποιούνται με ακόμα πιο στοχευμένο τρόπο. Το γεγονός αυτό καθιστά εμφανή τον έντονο προβληματισμό του και την ανησυχία του, εκτός των άλλων, για την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος, καθώς και για το μέλλον του ανθρώπου ως αναπόσπαστο μέρος του περιβάλλοντος αυτού. Η ποίηση του Βαλαωρίτη συχνά κατατίθεται ως διαμαρτυρία για τον τρόπο αντιμετώπισης των περιβαλλοντικών ζητημάτων σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο και ο ίδιος αποτελεί παράδειγμα οικο-κοσμοπολίτη ποιητή, που με ριζοσπαστικό τρόπο καλεί σε οικολογική αφύπνιση.