Ο Θεσμός της Επιτροπείας Ασυνόδευτων Ανηλίκων στην Ελλάδα: Ιστορική Εξέλιξη, Νομικό Πλαίσιο και Εφαρμογή

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τον θεσμό της επιτροπείας για τους ασυνόδευτους ανηλίκους στην Ελλάδα, επιχειρώντας μια συνολική προσέγγιση του ζητήματος μέσα από τις κοινωνικές, νομικές και θεσμικές του διαστάσεις. Οι ασυνόδευτοι ανήλικοι αποτελούν μία από τις πιο ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες, καθώς στερούνται οικογενειακής φροντίδας και συχνά έχουν βιώσει δύσκολες ή τραυματικές εμπειρίες τόσο κατά τη μετακίνησή τους όσο και μετά την εγκατάστασή τους στη χώρα υποδοχής, γεγονός που τους εκθέτει σε αυξημένους κινδύνους εκμετάλλευσης, κακοποίησης και κοινωνικού αποκλεισμού. Στο πρώτο μέρος της εργασίας παρουσιάζονται βασικές έννοιες που αφορούν τους ασυνόδευτους ανηλίκους, τα κύρια χαρακτηριστικά τους και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν, καθώς και το διεθνές, ευρωπαϊκό και εθνικό νομικό πλαίσιο για την προστασία τους. Στο δεύτερο μέρος αναλύεται λεπτομερώς ο θεσμός της επιτροπείας στην Ελλάδα, η ιστορική του πορεία, η λειτουργία των αρμόδιων υπηρεσιών, ο ρόλος των επιτρόπων και των εμπλεκόμενων φορέων, καθώς και οι δυσκολίες που εμφανίζονται κατά την πρακτική εφαρμογή του. Επιπλέον, παρουσιάζονται ενδεικτικά ευρωπαϊκά συστήματα επιτροπείας. Η έρευνα στηρίχθηκε σε ποιοτική ανάλυση μέσα από τη μελέτη βιβλιογραφίας, νομοθετικών κειμένων, επίσημων εκθέσεων και στατιστικών δεδομένων από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Από τα ευρήματα προκύπτει ότι, παρά τις σημαντικές θεσμικές πρωτοβουλίες για την προστασία των ασυνόδευτων ανηλίκων, εξακολουθούν να παρατηρούνται ουσιαστικές ελλείψεις και δυσλειτουργίες στην εφαρμογή της επιτροπείας. Ως εκ τούτου, αναδεικνύεται η ανάγκη για συνεχή ενίσχυση, αξιολόγηση και προσαρμογή του συστήματος, με στόχο τη διασφάλιση των δικαιωμάτων τους και την ουσιαστική κοινωνική τους ένταξη.