Η λειτουργία των Κέντρων Κοινότητας ως φορέων υλοποίησης – πεδίο άσκησης κοινωνικής πολιτικής: Η συμβολή του εξειδικευμένου επιστημονικού προσωπικού στη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εξετάζει τη λειτουργία των Κέντρων Κοινότητας ως τοπικών φορέων υλοποίησης κοινωνικής πολιτικής στην Ελλάδα και εστιάζει στη συμβολή του εξειδικευμένου επιστημονικού προσωπικού με έμφαση στους/στις κοινωνικούς/-ές λειτουργούς στη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών. Η έρευνα τοποθετείται στο πλαίσιο των σύγχρονων πολιτικών καταπολέμησης της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, καθώς και της ενίσχυσης επιδοματικών παρεμβάσεων (όπως το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα και το Επίδομα Στέγασης), που υλοποιούνται σε σημαντικό βαθμό μέσω των Κέντρων Κοινότητας. Μεθοδολογικά, υιοθετήθηκε ποιοτική, ερμηνευτική προσέγγιση. Συλλέχθηκαν γραπτές απαντήσεις από 40 συμμετέχοντες/-ουσες μέσω ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου ανοικτού τύπου. Τα δεδομένα αναλύθηκαν με θεματική ανάλυση, με άξονα τα ερευνητικά ερωτήματα που αφορούν: (α) τη νοηματοδότηση του επαγγελματικού ρόλου ως μεσολάβησης μεταξύ πολίτη και συστήματος κοινωνικής προστασίας, (β) τους μηχανισμούς/τεχνικές και τις συνεργασίες που ενισχύουν την ποιότητα, (γ) τα οργανωσιακά και θεσμικά εμπόδια και (δ) την αξιολόγηση της ποιότητας με βάση το feedback των ωφελουμένων. Τα ευρήματα αναδεικνύουν ότι η «μεσολάβηση» από το εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό και ειδικότερα από τους/τις κοινωνικούς/-ές λειτουργούς συγκροτείται ως σύνθετη πρακτική πλοήγησης στο σύστημα, κοινωνικής έρευνας/τεκμηρίωσης, δικαιωματικής συνηγορίας και σχέσης βοήθειας. Η ποιότητα ενισχύεται όταν οι υπηρεσίες οργανώνονται ολιστικά (εκτίμηση αναγκών, συμβουλευτική, παρακολούθηση, δικτύωση), αλλά περιορίζεται πολλές φορές από υποστελέχωση, διοικητικοποίηση, γραφειοκρατία, ψηφιακές δυσλειτουργίες και άκαμπτα κριτήρια επιλεξιμότητας. Η μελέτη καταλήγει σε προτάσεις ενίσχυσης του ανθρώπινου δυναμικού, σταθεροποίησης του πλαισίου και βελτίωσης της διαλειτουργικότητας, ώστε τα Κέντρα Κοινότητας να λειτουργούν ως μηχανισμοί ουσιαστικής κοινωνικής ένταξης και όχι μόνο διοικητικής διεκπεραίωσης. Αδιαμφισβήτητα η δημιουργία τους μεταβάλλει το τοπίο κοινωνικής πολιτικής στον ελλαδικό χώρο καθώς εισάγει μια διοικητική δομή στελεχωμένη με στελεχιακό δυναμικό κοινωνικών και ανθρωπιστικών σπουδών ως επί το πλείστων και όχι οποιασδήποτε ειδικότητας όπως έως τώρα συνέβαινε ,με αποτέλεσμα να μεταβάλλεται η φύση και η ποιότητα των αποδιδόμενων υπηρεσιών προς τους πολίτες , δίνοντας ως προτεραιότητα την ανθρωποκεντρική προσέγγιση και την ολιστικότητα στις παρεμβάσεις.