Πολιτική Συμμετοχή και Δημοκρατία: Η περίπτωση της Ανοικτής Διακυβέρνησης στο διεθνές, ενωσιακό και εθνικό περιβάλλον

Abstract

Η παρούσα εργασία πραγματεύεται την έννοια της πολιτικής συμμετοχής και τη θέση αυτής στις σύγχρονες δημοκρατίες. Αναπτύσσεται η θεωρητική προσέγγιση της συμμετοχής μέσα από ποικίλα μοντέλα δημοκρατίας και ειδικότερα μέσω της Συμμετοχικής Δημοκρατίας, η οποία θέτει στο επίκεντρο τη πολιτική κινητοποίηση του λαού, ως απάντησης σε υφιστάμενες δημοκρατικές αγκυλώσεις. Παρατίθεται η σχέση μεταξύ Συμμετοχικής και Διαβουλευτικής Δημοκρατίας για τη πληρέστερη σκιαγράφηση της συμβολής συμμετοχικών λύσεων στις δημοκρατικές διεργασίες, με τη συμμετοχή να κατοχυρώνεται διαχρονικά στην ενωσιακή κανονιστική παραγωγή και να συνιστά, πλέον, αρχή χρηστής διακυβέρνησης της Ε.Ε. και των κρατών-μελών. Το φλέγον ζήτημα δημοκρατικού ελλείμματος έρχεται να αναζητήσει διέξοδο σε πολιτικές επιλογές, οι οποίες ενισχύουν τη πολιτική συμμετοχή και εξασφαλίζουν τη λογοδοσία και τη διαφάνεια της κυβερνητικής δράσης. Προς τούτο, επιστρατεύεται η Ανοικτή Διακυβέρνηση, η οποία συνίσταται σε μια συμπεριληπτική κουλτούρα διακυβέρνησης, διεπόμενη από τις ανωτέρω συνιστώσες και καταλαμβάνουσα τη πολιτική δράση φορέων και οργανώσεων σε διεθνές, ενωσιακό και εθνικό επίπεδο, για την αναθεώρηση του «κοινωνικού συμβολαίου» κράτους-πολίτη. Ειδικότερα, στην Ελλάδα οι ανοικτές προσεγγίσεις συνδέθηκαν, αρχικά, με την ροή πληροφορίας και δεδομένων και, εν συνεχεία, επεκτάθηκαν στην ενσωμάτωση των πολιτών στη λήψη αποφάσεων, μέσω ανάπτυξης συμμετοχικών μοντέλων σε εθνικό και τοπικό επίπεδο. Η ανοικτή κυβερνητική δράση της Ελλάδας, τα τελευταία χρόνια, συνδέεται, ιδίως, με την Open Government Partnership, σε μια προσπάθεια εκπόνησης ενός συνεκτικού πλαισίου για την Ανοικτή Διακυβέρνηση, για την επίλυση χρόνιων παθογενειών της ελληνικής δημοκρατίας και τον αποχαρακτηρισμό αυτής ως «καχεκτικής».