Σώματα παρόντα και ομιλούντα: Το ζεϊμπέκικο ως τελετουργία. Μια ανθρωπολογική θεώρηση μέσα από τρεις κινηματογραφικές αφηγήσεις.

Abstract

Τι είναι το ζεϊμπέκικο και πού οφείλεται η διαχρονική του δύναμη; Γιατί έχει καταστεί αναπόσπαστο στοιχείο της καθημερινής ζωής των Νεοελλήνων; Το ερώτημα αυτό αποτελεί τον βασικό άξονα της παρούσας μελέτης. Η διερεύνηση του χορού πραγματοποιείται μέσα από την ανάλυση τριών εμβληματικών κινηματογραφικών έργων: Ο Δράκος του Νίκου Κούνδουρου (1954), Ευδοκία του Αλέξη Δαμιανού (1970) και Παραγγελιά! του Παύλου Τάσιου (1980). Η μελέτη προσεγγίζει το ζεϊμπέκικο ως κοινωνικό και πολιτισμικό φαινόμενο, ως μια ζώσα πρακτική, άρρηκτα συνδεδεμένη με το ιστορικό, κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο της δημιουργίας και της επιτέλεσής του. Η ισχυρή επιδραστικότητά του αποδίδεται αφενός στη λαϊκή του καταγωγή και αφετέρου στην τελετουργική του διάσταση. Ως χορός, το ζεϊμπέκικο ανταποκρίνεται σε συγκεκριμένες κοινωνικές ανάγκες και ιεραρχήσεις, λειτουργεί ως φορέας ταυτοτήτων και συγκροτεί μια εμπειρία βαθιάς νοηματοδότησης. Μέσα από την άμεση παράδοση στο βίωμα, μετασχηματίζει την καθημερινότητα, αναδεικνύοντας εσωτερικές διεργασίες που υπερβαίνουν την απλή παρατήρηση, τόσο για τον χορευτή όσο και για τον θεατή. Επιβεβαιώνει, με τον δικό του τρόπο, την πεποίθηση, ότι οι τελετές αποτελούν ένα πρωταρχικό στοιχείο της ανθρώπινης ύπαρξης· ένα νήμα βαθύ και διαχρονικό που μας φέρνει πιο κοντά, μας επιτρέπει να αρθρώσουμε νόημα και να αναγνωρίσουμε τον αληθινό μας εαυτό: τον άνθρωπο ως κατεξοχήν τελετουργικό πλάσμα.