Η Αποτελεσματικότητα των Οικονομικών Κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της Ρωσίας στο Πλαίσιο της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την αποτελεσματικότητα των οικονομικών κυρώσεων που επέβαλε η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) στη Ρωσία μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, ως εργαλείο της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ). Το ερευνητικό ερώτημα αφορά το κατά πόσο αυτά τα πρωτοφανή περιοριστικά μέτρα πέτυχαν τους διακηρυγμένους στόχους τους. Ακολουθείται ποιοτική μεθοδολογία, με ανάλυση επίσημων εγγράφων της ΕΕ, ακαδημαϊκών μελετών και εκθέσεων ερευνητικών κέντρων. Η εργασία σκιαγραφεί το θεσμικό πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ και τον μηχανισμό λήψης αποφάσεων, παρουσιάζει τα θεωρητικά μοντέλα αποτελεσματικότητας των κυρώσεων (εξαναγκασμός, περιορισμός, σηματοδότηση) και τα εφαρμόζει στη μελέτη περίπτωσης της Ρωσίας. Τα ευρήματα δείχνουν ότι, αν και οι κυρώσεις επέφεραν σημαντικό οικονομικό κόστος, περιορίζοντας την πρόσβαση της Ρωσίας σε κρίσιμες τεχνολογίες και τη μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή της δυναμική, απέτυχαν σε μεγάλο βαθμό να εξαναγκάσουν αλλαγή στην εξωτερική της πολιτική. Η ανθεκτικότητα της ρωσικής οικονομίας, βασισμένη στις εξαγωγές πρώτων υλών και την αναπροσαρμογή των εμπορικών ροών, αποδείχθηκε υψηλότερη του αναμενομένου, ενώ οι κυρώσεις δημιούργησαν παράλληλα προκλήσεις εντός της ΕΕ, ιδίως στον ενεργειακό τομέα. Συνολικά, λειτούργησαν αποτελεσματικότερα ως μέσο περιορισμού και πολιτικής σηματοδότησης παρά ως εργαλείο άμεσου εξαναγκασμού, ενώ προτείνονται κατευθύνσεις πολιτικής για τη βελτίωση της μελλοντικής στρατηγικής κυρώσεων της ΕΕ.