Η διαχείριση του άγχους και της επαγγελματικής εξουθένωσης (Burnout) στο ανθρώπινο δυναμικό της Δημοτικής Αστυνομίας

Abstract

Η επαγγελματική εξουθένωση (burnout) αποτελεί ένα σύνθετο ψυχοκοινωνικό φαινόμενο όπου σχετίζεται άμεσα με το άγχος, την συνεχή πίεση και τις αυξημένες απαιτήσεις στον εργασιακό χώρο. Εμφανίστηκε για πρώτη φορά στις Ηνωμένες Πολιτείες τη δεκαετία του 1970 από τους επιστήμονες Herbert Freudenberger και Sigmund Ginsburg. Συστηματικά μετρήθηκε από την Christina Maslach τη δεκαετία του 1980 και περιλαμβάνει 3 διαστάσεις: την συναισθηματική εξάντληση, την αποπροσωποποίηση και την μείωση προσωπικής επιτυχίας. Αφορά όλα τα επαγγέλματα και κυρίως τον ιατρονοσηλευτικό και εκπαιδευτικό τομέα, ενώ τα τελευταία χρόνια άρχισαν να γίνονται μελέτες στην Ελλάδα και στην Ελληνική Αστυνομία Στόχος της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η διερεύνηση του φαινομένου της επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout) και του άγχους στον κλάδο της Δημοτικής Αστυνομίας, αναδεικνύοντας τα αίτια και τον βαθμό που βιώνουν αυτό το αίσθημα οι υπάλληλοι , αλλά και τις στρατηγικές πρόληψης και διαχείρισης. Η μεθοδολογία της έρευνας που ακολουθήθηκε περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός ποσοτικού ερωτηματολογίου το οποίο διανεμήθηκε ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας Google Forms για τη διευκόλυνση των συμμετεχόντων ανεξαρτήτως τόπου και χρόνου. Τα δεδομένα συλλέχτηκαν επίσης ηλεκτρονικά επιτρέποντας την άμεση καταγραφή των απαντήσεων. Οι συμμετέχοντες ήταν εργαζόμενοι που υπηρετούν ενεργά στη Δημοτική Αστυνομία από τους περισσότερους Δήμους της Ελλάδος. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι υπάλληλοι της Δημοτικής Αστυνομίας βιώνουν μέτρια επίπεδα εργασιακού άγχους ( Μ = 2,92) και επαγγελματικής εξουθένωσης (Μ = 2,94). Σε σχετικά υψηλά επίπεδα καταγράφονται οι διαστάσεις (Κλίμακα Maslach) της συναισθηματικής εξάντλησης και της αποπροσωποποίησης, ενώ παράλληλα διαπιστώθηκε ότι η διάσταση της προσωπικής επίτευξης παραμένει και αυτή υψηλά λειτουργώντας θετικά στην εξάλειψη της επαγγελματικής εξουθένωσης. Ως κύριοι παράγοντες που προκαλούν άγχος αναδείχθηκαν η έλλειψη προσωπικού (85,3%), η έλλειψη υλικοτεχνικού εξοπλισμού ( 69,3%) και η παρέμβαση της διοίκησης του Δήμου ( 68,9%). Συμπερασματικά, τα ευρήματα της παρούσας έρευνας επιβεβαιώνουν σε μεγάλο βαθμό τη διεθνή και ελληνική βιβλιογραφία υπογραμμίζοντας ότι αυτό που επηρεάζει την επαγγελματική εξουθένωση είναι τελικά οι οργανωσιακοί και διοικητικοί παράγοντες παρά τα ατομικά-δημογραφικά χαρακτηριστικά των υπαλλήλων τα οποία δεν παρουσίασαν σοβαρές διάφορες. Για την αναβάθμιση του θεσμού κρίνονται αναγκαίες θεσμικές παρεμβάσεις όπως η ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού, η αναβάθμιση των υποδομών και η καθιέρωση συστημάτων επιβράβευσης. Τέλος, σημαντικές στρατηγικές για την προστασία του προσωπικού είναι η ενίσχυση της ψυχικής τους ανθεκτικότητας μέσω σεμιναρίων και η βελτίωση της εικόνας της υπηρεσίας απέναντι στους πολίτες.