Η τεχνητή νοημοσύνη στη δημόσια υγεία: αντιλήψεις, διοικητικά διλήμματα και κοινωνικές αντιστάσεις

Abstract

Η Τεχνητής Νοημοσύνη(ΤΝ) στο δημόσιο σύστημα υγείας αναπτύσσεται ραγδαία το τελευταίο χρονικό διάστημα, επεμβαίνοντας όχι μόνο στις διοικητικές λειτουργίες, αλλά και στις διαδικασίες λήψης των αποφάσεων, σε σοβαρά ζητήματα υγείας. Σχετικά με το ελληνικό σύστημα υγείας, η ΤΝ κερδίζει συνεχώς έδαφος, αναβαθμίζοντας τις παρεχόμενες υπηρεσίες, κάνοντας το σύστημα πιο αποδοτικό και λειτουργικό, διαχέοντας κατάλληλα τους υλικούς πόρους και δίνοντας στους πολίτες τη δυνατότητα να έχουν ποιοτικότερη πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας. Βασικές προϋποθέσεις αποτελούν το ενημερωμένο σε τέτοιου είδους ζητήματα ανθρώπινο δυναμικό, η σύγχρονη υλικοτεχνική υποδομή και οι σύγχρονες τάσεις ψηφιακού μετασχηματισμού. Εντούτοις, η πλήρης ενσωμάτωση σύγχρονων τεχνολογιών και καινοτόμων εφαρμογών, οδηγεί σε ζητήματα ηθικής και κοινωνικής συνοχής. Εδώ, γίνεται λόγος για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, τη διαφάνεια, την ευθύνη του προσωπικού, τους φόβους αποπροσωποποίησης της φροντίδας και τις κοινωνικές αντιστάσεις απέναντι σε νέες τεχνολογίες. Δημιουργούνται προβληματισμοί σε σχέση με την αποδοχή ή την αντίσταση από τους επαγγελματίες υγείας και τους διοικητικούς του συστήματος δημόσιας υγείας. Μέσα από τη βιβλιογραφική ανασκόπηση και την ποιοτική έρευνα με τη χρήση ημιδομημένης συνέντευξης, διερευνήθηκε το ερευνητικό πεδίο της ΤΝ -η οποία λειτουργεί ως ανεξάρτητη μεταβλητή- με τις αντιλήψεις των επαγγελματιών υγείας και διοικητικών προσώπων για την αντίληψή τους σε σχέση με την προσφορά της στο σύστημα υγείας, με τα ηθικά διλήμματα που ανακύπτουν κατά τη χρήση της στις δομές υγείας και με τις προϋποθέσεις για ορθή ενσωμάτωσή της, ώστε να οδηγήσει σε ένα ποιοτικά αναβαθμισμένο σύστημα υγείας. Με βάση τα ευρήματα της έρευνας που πραγματοποιήθηκε μέσω ημιδομημένων συνεντεύξεων, οι επαγγελματίες υγείας και οι διοικητικοί υπάλληλοι παρουσιάζουνμία θετική στάση απέναντι στη χρήση της ΤΝ, αναγνωρίζοντας τη συμβολή της στη βελτίωση της κλινικής πράξης, της διοικητικής οργάνωσης και της ποιότητας φροντίδας. Επισημαίνονται προκλήσεις που αφορούν την εκπαίδευση, το κόστος, τα τεχνικά ζητήματα και την ανάγκη διατήρησης του ανθρώπινου ελέγχου. Δίνεται έμφαση στα ηθικά ζητήματα, που σχετίζονται με την προστασία των προσωπικών δεδομένων και τη σχέση ιατρού και ασθενή. Γενικότερα, η ΤΝ αντιμετωπίζεται ως ένα υποστηρικτικό και συμπληρωματικό εργαλείο, το οποίο για να είναι αποτελεσματικό προϋποθέτει ένα σαφές θεσμικό πλαίσιο και συνεχής εκπαίδευση του προσωπικού και των ασθενών.