Αμοιβές βάσει απόδοσης στον δημόσιο τομέα: Διεθνείς τάσεις και η εθνική εμπειρία στην Ελλάδα

Abstract

Οι αμοιβές βάσει απόδοσης εισάγονται ευρέως στο δημόσιο τομέα από τη δεκαετία του 1980 στα πλαίσια των μεταρρυθμίσεων του New Public Management. Κυριότερος στόχος είναι η παρακίνηση των εργαζομένων στα πλαίσια της διαχείρισης της απόδοσης, σύμφωνα με το παράδειγμα του ιδιωτικού τομέα. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά τους αποτελεί πεδίο διάφορων ακαδημαϊκών τοποθετήσεων, καθώς το ορθολογικό μοντέλο σπανίως λειτουργεί απρόσκοπτα. Οι λόγοι που οι αμοιβές βάσει απόδοσης υπολείπονται στο δημόσιο ανάγονται στον τεχνικό σχεδιασμό τους και στην ανεπάρκεια διαχείρισης της απόδοσης, στα χαρακτηριστικά των δημοσίων οργανισμών και τέλος στη φύση των κινήτρων των δημοσίων υπαλλήλων, που αποτελεί αντικείμενο διάφορων επιστημονικών κλάδων. Η έως σήμερα διεθνής εμπειρία αναδεικνύει κοινές τάσεις και καλές πρακτικές, ενώ η εξέταση χωρών με διαφορετικές διοικητικές παραδόσεις σκιαγραφεί λόγους επιτυχίας αλλά και υστέρησης των συστημάτων αμοιβών βάσει απόδοσης, που η παρούσα μελέτη επιδιώκει να σκιαγραφήσει. Στην Ελλάδα, η εισαγωγή των αμοιβών βάσει απόδοσης ακολουθεί διαχρονικά την αποτυχία εφαρμογής εργαλείων αξιολόγησης της απόδοσης. Ο νόμος ν.5149/2024 εισήχθη για να εδραιώσει το σύστημα κινήτρων και ανταμοιβής στο δημόσιο τομέα, συνδέοντάς το με το υφιστάμενο σύστημα στοχοθεσίας και αξιολόγησης, ωστόσο τα χαρακτηριστικά της ελληνικής δημόσιας διοίκησης, αλλά και οι απόψεις των ίδιων των δημοσίων υπαλλήλων εγείρουν σημεία προσοχής για την αποτελεσματικότητά του.