Αmin Express: Ο χρυσός οξυδώνεται. Μια πρωτότυπη ερευνητική δραματουργία εμπνευσμένη από το ναυάγιο του Εξπρές Σάμινα.

Abstract

Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία αποτελεί προϊόν ερευνητικής και καλλιτεχνικής διαδικασίας, με στόχο την παραγωγή πρωτότυπου δραματουργικού υλικού με τίτλο «Amin Express: Ο χρυσός οξειδώνεται» που εντάσσεται στο θεατρικό είδος του πραγματικού. Το θεατρικό έργο γράφεται μια εποχή που, όπως αναφέρει ο Μπρεχτ στο ποίημα του με τίτλο «Στους Μεταγενέστερους», είν’ έγκλημα σχεδόν όταν μιλάς για δέντρα, επαναφέροντας το ερώτημα για τον ρόλο της δραματουργίας: ποια θέση μπορεί να καταλάβει η θεατρική πράξη σε περιόδους κοινωνικής και πολιτικής έντασης; Με αφετηρία το ναυάγιο του Express Samina (2000), η εργασία μελετά τη διαλεκτική σχέση ανάμεσα στην τέχνη και την πραγματικότητα και διερευνά τον τρόπο με τον οποίο πτυχές της πρόσφατης ιστορίας που έχουν αποσιωπηθεί ή παραποιηθεί, μπορούν να μετασχηματιστούν σε σκηνική αφήγηση. Η εργασία αρθρώνεται σε τρία βασικά μέρη. Στο πρώτο μέρος, παρουσιάζεται το θεωρητικό υπόβαθρο, που αφορά την ιστορική πορεία του θεάτρου του πραγματικού. Μετά από μια σύντομη αναφορά στους βασικούς εκπροσώπους και στα χαρακτηριστικά του είδους, εξετάζεται η εξέλιξή του από τον 20ό στον 21ο αιώνα και επιχειρείται η ερμηνεία της αναζωπύρωσής του κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Το θέατρο του πραγματικού, ή θέατρο ντοκουμέντο, προσεγγίζεται ως κατεξοχήν μορφή πολιτικού θεάτρου, που μέσω της αξιοποίησης αυθεντικού υλικού επιδιώκει να αποκαλύψει αποσιωπημένες όψεις της πραγματικότητας και να ενεργοποιήσει τον θεατή σε μια κριτική πρόσληψη των γεγονότων. Στο δεύτερο μέρος, παρουσιάζεται η ερευνητική διαδικασία που πραγματοποιήθηκε για τις ανάγκες της δραματουργίας, με επίκεντρο το ναυάγιο του Express Samina. Στο στάδιο αυτό, μελετήθηκαν δημοσιογραφικά άρθρα, ντοκιμαντέρ, το θεσμικό πλαίσιο της περιόδου, ανακοινώσεις συλλογικών φορέων και σωματείων, οι καταγγελίες των εργαζομένων, καταγεγραμμένες μαρτυρίες, αποσπάσματα από τα πρακτικά της δίκης και βιβλιογραφικό υλικό κ.ά., με σκοπό να κατανοηθούν οι αιτίες που οδήγησαν στο ναυάγιο του 2000, και να αποδοθούν στο δημιουργικό της σκέλος. Έτσι η ερευνητική διαδικασία οργανώθηκε σε άξονες που συνδέουν την ιστορική τεκμηρίωση με τη δραματουργική επεξεργασία, αναδεικνύοντας τη δυναμική σχέση ανάμεσα στην έρευνα και τη δημιουργία. Στο τρίτο μέρος παρουσιάζεται το πρωτότυπο θεατρικό έργο που προέκυψε από την έρευνα. Το έργο αφομοιώνει δημιουργικά τα θεωρητικά και ιστορικά δεδομένα και επιχειρεί να λειτουργήσει ως σκηνικός τόπος συλλογικής μνήμης και πολιτικού αναστοχασμού. Μέσα από τη σύνθεση τεκμηρίων και μυθοπλαστικών στοιχείων, η δραματουργία προτείνεται ως εργαλείο κατανόησης του παρελθόντος και ταυτόχρονα ως μέσο διαλόγου με το παρόν, αναδεικνύοντας τη δυνατότητα του θεάτρου του πραγματικού να συμβάλλει ενεργά στη δημόσια συζήτηση γύρω από τη μνήμη, την ευθύνη και την αναζήτηση της αλήθειας.