Εκπαιδευτικό δράμα και κινηματογράφος στην εκπαίδευση των εγκλείστων : μελέτη περίπτωσης του προγράμματος : “Πάμε φυλακή; Από το σινεμά στο θέατρο… κι ο νους μου δραπετεύει”» στο Κ.Κ. Ναυπλίου»

Abstract

Στην προσπάθεια μετατροπής του περιβάλλοντος εγκλεισμού σε χώρο μάθησης αλλά και ψυχικής ενδυνάμωσης, το εκπαιδευτικό δράμα και ο κινηματογράφος αναδεικνύονται, με βάση την υπάρχουσα βιβλιογραφία, ως ιδιαίτερα αποτελεσματικά εκπαιδευτικά μέσα για την αντιμετώπιση των ψυχολογικών και κοινωνικών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι έγκλειστοι. Στην παρούσα ερευνητική μελέτη παρουσιάζεται η υλοποίηση ενός εκπαιδευτικού προγράμματος με τίτλο «Πάμε φυλακή; Από το σινεμά στο θέατρο… Κι ο νους μου δραπετεύει…» σε μία κλειστή ομάδα δεκαπέντε έγκλειστων του Καταστήματος Κράτησης Ναυπλίου το 2024. Στα πλαίσια του προγράμματος πραγματοποιήθηκαν 11 90λεπτες συναντήσεις και μία διάρκειας 110 λεπτών. Κατά τη διάρκεια των συναντήσεων αξιοποιήθηκαν συνδυαστικά τα καινοτόμα διδακτικά μέσα του εκπαιδευτικού δράματος και του κινηματογράφου προσφέροντας ευκαιρίες έκφρασης σκέψεων και συναισθημάτων, ψυχικής εκτόνωσης, επικοινωνίας με ανθρώπους εκτός της φυλακής, συνεργασίας και δημιουργικότητας μέσα σε κλίμα αλληλοσεβασμού, αλληλοαποδοχής, χαράς και τόνωσης της αυτοεικόνας των συμμετεχόντων. Πρόκειται για μία μελέτη περίπτωσης με σκοπό τη διερεύνηση και την καταγραφή της επίδρασης που δύναται να ασκήσει ένα τέτοιο εκπαιδευτικό πλαίσιο στον κοινωνικά ευάλωτο πληθυσμό των έγκλειστων ως προς την ψυχική ενδυνάμωση και τη θετική διαχείριση του εγκλεισμού, ως προς την αλλαγή στάσεων και συμπεριφορών, ως προς την ανάπτυξη κινήτρων για επιτυχή επανένταξη στο κοινωνικό σύνολο. Για τις ανάγκες της έρευνας χρησιμοποιήθηκε η ποιοτική μέθοδος, με εργαλεία παραγωγής δεδομένων τις ομαδικές ημιδομημένες συνεντεύξεις και την παρατήρηση, ενώ η επεξεργασία των δεδομένων έγινε μέσω της μεθόδου της θεματικής ανάλυσης. Τα ευρήματα της έρευνας φανερώνουν πως οι συμμετέχοντες στο πρόγραμμα απόλαυσαν την προβολή ταινιών, τις ομαδοσυνεργατικές και παιγνιώδεις δράσεις, την αλληλεπίδραση με τον εμψυχωτή, εντόπισαν συμβολισμούς, νοήματα και συνδέσεις μεταξύ του φανταστικού και της πραγματικής ζωής, εξέφρασαν σκέψεις, συναισθήματα και θετική αλλαγή ως προς τη διαχείριση του θυμού και του άγχους, μοιράστηκαν στιγμές χαράς, δημιουργίας και ικανοποίησης. Από την ανάλυση των ευρημάτων της εργασίας διαφαίνεται πως η συνδυαστική χρήση των δραματικών τεχνικών και του κινηματογράφου δύναται να ενισχύσει την ψυχική ανθεκτικότητα και τις κοινωνικές δεξιότητες των έγκλειστων συμμετεχόντων εμπλέκοντάς τους σε διαδικασίες κριτικής θεώρησης και αναθεώρησης σκέψεων, ιδεών, πράξεων και καταστάσεων.