Η Αξιολόγηση των υπηρεσιών και των πολιτικών στην Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση: Το πλαίσιο, οι πρακτικές και οι προκλήσεις της ελληνικής πραγματικότητας

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εξετάζει το ρόλο και τη λειτουργία της αξιολόγησης δημοσίων πολιτικών και υπηρεσιών στο επίπεδο της ελληνικής Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης. Στόχος της αποτελεί να διερευνήσει κατά πόσο η αξιολόγηση, ως θεσμοθετημένη πρακτική, αξιοποιείται ως εργαλείο βελτίωσης της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών και ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των πολιτικών, ή αν περιορίζεται σε μια τυπική, συμμορφωτική διαδικασία. Κατά πρώτο λόγο στην εργασία αναλύεται το εννοιολογικό πλαίσιο της αξιολόγησης δημοσίων πολιτικών, με έμφαση στις βασικές προσεγγίσεις, τα στάδια του κύκλου πολιτικής και τις σύγχρονες τάσεις αξιολογήσεις στη σύγχρονη δημόσια διοίκησης. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των ελληνικών Περιφερειών και στη σύνδεση της αξιολόγησης με τα εργαλεία του στρατηγικού προγραμματισμού και λογοδοσίας, ενώ παράλληλα εξετάζεται και η ιστορική διαδρομή της αξιολόγησης, ως θεσμοθετημένη διαδικασίας στην Ελλάδα. Επιπλέον, η εργασία αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο η αξιολόγηση ενσωματώνεται στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα (ΠΕΠ), τα οποία αποτελούν το βασικό εργαλείο χρηματοδότησης και αναπτυξιακού σχεδιασμού των Περιφερειών. Σε παράλληλη πορεία με το παραπάνω, αναλύονται απολογιστικές εκθέσεις, εκθέσεις προόδου και και έγγραφα προγραμματισμού των Περιφερειών, προκειμένου να αποτυπωθεί ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζεται η αξιολόγηση στην πράξη. Η ανάλυση αυτή οργανώνεται γύρω από διακριτούς «φακούς» αξιολόγησης (συμμορφωτικός, έμφαση στις εκροές, δημοσιονομικός και προσανατολισμένος σε αποτελέσματα και επιπτώσεις), οι οποίες λειτουργούν ως εργαλείο ερμηνείας των διοικητικών πρακτικών. Το εμπειρικό μέρος έρευνας βασίζεται σε πρωτογενή έρευνα μέσω ερωτηματολογίου, το οποίο αποτελεί το βασικό πυρήνα της μελέτης. Στην έρευνα συμμετείχαν 104 στελέχη και αιρετοί από το σύνολο των ελληνικών Περιφερειών. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι, παρά τη θεσμική κατοχύρωση αξιολόγησης, αυτή εφαρμόζεται κυρίως αποσπασματικά, με την έμφαση να δίνεται στον απολογισμό των πεπραγμένων και με περιορισμένη αξιοποίηση των αποτελεσμάτων στον σχεδιασμό και την αναπροσαρμογή πολιτικών και υπηρεσιών. Τέλος, η εργασία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η αξιολόγηση στις Περιφέρειες στην Ελλάδα παραμένει σε μεγάλο βαθμό συνδεδεμένη με απαιτήσεις συμμόρφωσης και απορρόφησης πόρων, χωρίς να λειτουργεί συστηματικά ως εργαλείο στρατηγικής διακυβέρνησης και πολιτικής μάθησης.