Η κλιματική αλλαγή και οι επιπτώσεις της στη δημόσια υγεία

Abstract

Η κλιματική αλλαγή έχει αναδειχθεί ως μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία του 21ου αιώνα. Οι επιπτώσεις της δεν περιορίζονται πλέον μόνο στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος, αλλά απειλούν άμεσα και έμμεσα την ανθρώπινη υγεία σε παγκόσμια κλίμακα. Η παρούσα διατριβή διερευνά την πολύπλευρη σχέση μεταξύ της κλιματικής αλλαγής και της δημόσιας υγείας, με ιδιαίτερη έμφαση στην Ελλάδα, μια χώρα που εκτίθεται όλο και περισσότερο σε ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως καύσωνες, πλημμύρες και πυρκαγιές. Τα φαινόμενα αυτά συνδέονται με την αύξηση της συχνότητας εμφάνισης ασθενειών ευαίσθητων στο κλίμα, αναπνευστικών και καρδιαγγειακών επιπλοκών, προβλημάτων ψυχικής υγείας και ευρύτερων καταστάσεων έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία. Η έρευνα χρησιμοποιεί μια ποιοτική μεθοδολογία, που περιλαμβάνει τρεις ημιδομημένες συνεντεύξεις με βασικούς ενδιαφερόμενους φορείς: έναν διευθυντή νοσοκομείου , έναν εκπρόσωπο μη κυβερνητικής οργάνωσης (ΜΚΟ) που ασχολείται με την υγεία και την περιβαλλοντική ανταπόκριση και ένα στέλεχος τοπικής αυτοδιοίκησης. Μέσω θεματικής ανάλυσης, προέκυψαν πέντε βασικά θέματα: η αντίληψη της κλιματικής αλλαγής ως τρέχουσας κρίσης υγείας, η συστηματική υποχρηματοδότηση του συστήματος δημόσιας υγείας της Ελλάδας, ο δυσανάλογος αντίκτυπος των κλιματικών φαινομένων στις ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες, οι εκτεταμένες αλλά ανεπαρκώς αντιμετωπιζόμενες συνέπειες των κλιματικών καταστροφών στην ψυχική υγεία και η ανάγκη για ισχυρότερη θεσμική συνεργασία και προληπτική ετοιμότητα για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκη. Τα ευρήματα τοποθετήθηκαν σε ένα ευρύτερο πλαίσιο με τη χρήση περιπτωσιολογικών μελετών πρόσφατων καταστροφών που σχετίζονται με το κλίμα στην Ελλάδα, όπως οι πλημμύρες του 2023 στη Θεσσαλία, οι πυρκαγιές του 2021 στην Εύβοια και οι επαναλαμβανόμενες καύσωνες που έπληξαν αστικά κέντρα όπως η Αθήνα. Αυτά τα πραγματικά γεγονότα υπογράμμισαν την ευπάθεια των υφιστάμενων συστημάτων υγείας, το ψυχολογικό κόστος για τους πληγέντες πληθυσμούς και την επείγουσα ανάγκη για ολοκληρωμένες στρατηγικές προσαρμογής με βάση την ισότητα. Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η δημιουργία ανθεκτικών στην κλιματική αλλαγή συστημάτων υγείας στην Ελλάδα απαιτεί ολοκληρωμένο σχεδιασμό πολιτικών, βιώσιμες επενδύσεις, προτεραιότητα στην ψυχική υγεία και προσεγγίσεις χωρίς αποκλεισμούς που να ανταποκρίνονται στις συγκεκριμένες ανάγκες των κοινοτήτων που διατρέχουν κίνδυνο. Τα ευρήματα αυτά συμβάλλουν στον αυξανόμενο αριθμό δημοσιεύσεων στο πεδίο της κλιματικής επιστήμης και της δημόσιας υγείας και προσφέρουν πρακτικές πληροφορίες για μελλοντική έρευνα, ανάπτυξη πολιτικών και μεταρρύθμιση του συστήματος.