Τα ψηφιακά μέσα ως εργαλείο για την ενίσχυση της μουσειακής μάθησης: online εκπαιδευτικά προγράμματα και δραστηριότητες σε μουσεία της Ελλάδας και του εξωτερικού

Abstract

Τις τελευταίες δεκαετίες τα μουσεία ενσωματώνουν νέες τεχνολογίες στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων τους, ώστε να επιτύχουν τη δημιουργία μιας σύγχρονης μαθησιακής εμπειρίας και να προσελκύσουν ευρύτερο κοινό. Η εργασία αυτή εξετάζει τα ψηφιακά μέσα που αξιοποιούν τα μουσεία μέσω του Διαδικτύου προκειμένου να εμπλουτίσουν τη μουσειακή μάθηση και να απευθυνθούν στους ψηφιακούς επισκέπτες κάθε ηλικίας που βρίσκονται στο σχολείο, στο σπίτι ή αλλού. Στόχος της εργασίας είναι η αποτύπωση και ανάλυση αφενός των online εκπαιδευτικών προγραμμάτων και δραστηριοτήτων που έχουν αναπτυχθεί στην Ελλάδα και διεθνώς, αφετέρου του τρόπου με τον οποίο συμβάλλουν στη συμμετοχή του κοινού στη μουσειακή μάθηση. Στα πλαίσια της εργασίας γίνεται και μια πρόταση εκπαιδευτικού προγράμματος για το Αρχαιολογικό Μουσείο Σπάρτης, το οποίο δεν διαθέτει ακόμη οργανωμένη ψηφιακή παρουσία. Η πρόταση περιλαμβάνει εκπαιδευτικό σενάριο και online δραστηριότητες για ένα μουσειοπαιδαγωγικό πρόγραμμα που αξιοποιεί τις δυνατότητες της τεχνολογίας. Η εργασία στηρίζεται σε βιβλιογραφική έρευνα και σε ανάλυση μελετών περίπτωσης μουσείων. Εξετάζονται συγκεκριμένες πρακτικές και περιβάλλοντα ψηφιακής μάθησης, όπως οι ψηφιοποιημένες συλλογές, εικονικές περιηγήσεις, διαδικτυακά εργαστήρια και εκπαιδευτικά προγράμματα, εκπαιδευτικά παιχνίδια, πολυμεσικές εφαρμογές. Η ανάλυση επικεντρώθηκε τόσο στις τεχνολογικές μορφές που υιοθετούνται όσο και στο παιδαγωγικό τους περιεχόμενο. Παράλληλα, αναδεικνύονται οι προκλήσεις που προκύπτουν: οι τεχνικές απαιτήσεις, η ανάγκη για παιδαγωγικό σχεδιασμό, η ισορροπία ανάμεσα στη μάθηση και την ψυχαγωγία, οι περιορισμένοι πόροι στα μικρότερα μουσεία, καθώς και η ανάγκη επιμόρφωσης του προσωπικού των μουσείων, αλλά και οι επιφυλάξεις των εκπαιδευτικών για πιο ευρεία χρήση εξ αποστάσεως μεθόδων στη σχολική τάξη. Συνολικά, η μελέτη καταδεικνύει ότι οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες που προσφέρονται διαδικτυακά από τα μουσεία αποτελούν πλέον κρίσιμο πεδίο ανάπτυξης της μουσειακής εκπαίδευσης, καθώς διευρύνουν την έννοια του «επισκέπτη» πέρα από τα όρια του φυσικού χώρου. Προσελκύουν ομάδες κοινού, όπως οι νέοι και τα παιδιά, δημιουργώντας τη βάση μελλοντικών επισκεπτών, και με αυτόν τον τρόπο τα μουσεία έχουν την ευκαιρία να επεκτείνουν την εκπαιδευτική τους αποστολή.